Sposób na małego Bałaganiarza

Przez

„ SPOSÓB NA MAŁEGO BAŁAGANIARZA”

Charakterystyka poziomu umiejętności trzylatka w zakresie utrzymania ładu i porządku.

Dzieci trzyletnie , choć nieporadne i mało samodzielne, chętnie uczestniczą w czynnościach porządkowania różnorodnych materiałów i rzeczy i rozumie ich sposób wykorzystania w rozmaitych formach aktywności, w samodzielnym sprzątaniu po zabawie, odkładaniu na miejsce zabawek. Dzięki tym czynnościom odkrywają, że wszystko ma swoje ustalone miejsce i stanowi to sposób na porządkowanie otoczenia. Ponadto uczą się

Wiek przedszkolny to najwyższy czas na to, aby wdrażać dziecko do sprzątania własnego pokoju czy kącika, a nawet aby włączyć malucha w porządki w całym domu.

Umiejętność tę dziecko powinno nabywać małymi krokami. należy pamiętać, że dzieci przedszkolne próbują wybadać granice nauczycielskiej i rodzicielskiej cierpliwości oraz tolerancji, a następnie te granice przesunąć w taki sposób, by zyskać sobie trochę suwerenności, szczególnie we własnym pokoju. Ponadto uczą się, że ze wszystkiego należy tak korzystać ,aby nie narazić przedmiotów na zniszczenie czy zepsucie. Dla niektórych trzylatków jest to trudne zadanie z uwagi na słabą koordynację wzrokowo- ruchową , małą precyzje ruchów i trudności w rozwiązywaniu konfliktów w przypadku jednoczesnej chęci korzystania

z tej samej zabawki, co kolega.

Charakterystyka poziomu umiejętności czterolatka w zakresie utrzymania ładu i porządku.

Nieco starszych przedszkolaków, a więc czterolatków powinniśmy nauczyć dostrzegania wkładu wszystkich członków rodziny

i pracowników przedszkola w codzienne prace gospodarcze, uczyć poszanowania tego, co otrzymaliśmy z pracy rąk dorosłych,

a także nieziszczenia tego, co sami wykonali w przedszkolu, jak i wytworów kolegów. Okazjonalnie mogą pomagać przy nakrywaniu przy stole, przy cieciu papieru do rysowania, zaś systematycznie powinni sprzątać po zabawach i zajęciach.

Wychowanie domowe może utrudnić lub ułatwić wdrażanie czterolatka do porządku. Bardzo często nieprzyzwyczajone w domu do żadnych obowiązków i wyręczane we wszystkim czterolatki są zaskoczone miłą dla nich nowością, jakim jest obowiązek samodzielnego dbania o swoje sprawy i tym gorliwiej poddają się stawianym wymaganiom. Często też usiłują we własnym domu zaprowadzić przedszkolne obyczaje. Warto więc wykorzystać te naturalną skłonność czterolatka do asystowania dorosłym w ich obowiązkach i chęć pomagania im, nawet jeśli ta pomoc nie jest jeszcze doskonała.

Charakterystyka poziomu umiejętności pięciolatka w zakresie utrzymania ładu i porządku.

Piąty rok życia, ze względu na dojrzewanie dzieci do podejmowania systematycznych obowiązków przez dłuższy czas, jest dobrym momentem na wprowadzenie dyżurów. Dyżury w odróżnieniu od sporadycznie wykonywanych poleceń czy usług, mają określony czas trwania. Wiele przemawia za tygodniowym trwaniem dyżurów. Tydzień jest dla pięciolatka stosunkowo łatwym do ujęcia okresem czasu. Zaś teren i zakres prac dyżurnych możne obejmować w przypadku pięciolatków sprzątanie po zajęciach, nakrywanie do stołu i pomoc przy sprzątaniu po posiłkach, dyżury w umywalni, czy w szatni.

Wdrażanie dzieci do poszczególnych obowiązków warto zaplanować we współpracy z pomocą nauczycielki lub woźną oddziałową, która może przejąć opiekę nad dyżurnymi , poprzedzić ich czynności pokazem, jak wykonywać poszczególne czynności oraz prowadzić rejestr na liście dyżurów. Pełnienie roli dyżurnego będzie dla pięciolatka nobilitacją i ogromnym wyróżnieniem, dlatego nie można pomijać tych mniej sprawnych dzieci, które przecież w toku pełnienia obowiązków dyżurnego będą określone umiejętności nabywały.

Charakterystyka poziomu umiejętności sześciolatka w zakresie utrzymania ładu i porządku.

Dzieci sześcioletnie osiągają w toku codziennych obowiązków stały wzrost samodzielności i sprawności. Chętnie też podejmują prace z własnej inicjatywy , sklejają pudełka na puzzle czy porwane książeczki, segregują wymieszane komplety klocków, zauważają , że pościel w wózeczkach jest nieświeża, że lalki mają poplamione sukienki, zaś krzesła ktoś porysował kredkami

i trzeba je wyszorować- dlatego należy wesprzeć takie przejawy dbałości wobec otoczenia. Jednak i sześciolatek wymaga nadal stałego dopilnowania i przypominania o obowiązku posprzątania po sobie , zrobienia porządku w szufladzie czy na półeczce osobistej, odłożenia na miejsce zabawek, składania ubranek na krzesełku i stroju gimnastycznego przed włożeniem go do worka.

Dzieci sześcioletnie coraz więcej wiedzą też o pracy i obowiązkach dorosłych, coraz świadomie przyjmują na siebie nowe obowiązki stając się gotowymi do pełnienia obowiązków ucznia. Coraz częściej też zabawa sześciolatka miesza się z pracą . Atrakcyjna jest dla nich właśnie perspektywa wykonywania czegoś naprawdę : posegregowania wymieszanych puzzli

i specjalnego ich oznaczenia, by łatwiej było je segregować.

Tego robić nie wolno– rodzicom i nauczycielom:

Ciągle powtarzać „ posprzątaj wreszcie”, bo to nic nie pomoże. Dziecko uodporni się na nasze słowa i zacznie je ignorować.
Nazywać dziecko bałaganiarzem .Etykietka nadana dziecku sprawi, że straci ono motywacje do działania i uzna , że takie naprawdę jest i po co się starać.
Porównywać dziecko do innych dzieci w jego wiekuspowoduje tylko niechęć dziecka wobec wzorca, bez względu na to czy jest to rodzeństwo, znajome dziecko, czy kolega z przedszkola.
Wyręczać dziecko w porządkach uważając , że zrobimy to za niego szybciej i lepiej. Doprowadzić to może w konsekwencji do wygodnictwa dziecka, a przecież nie chcemy wychować osoby, która uważa , że wszystko zrobią za nią inni?
Nie pospieszać dziecka i nie okazywać zniecierpliwienia, gdy porządki zajmują więcej czasu niż sami przewidzieliśmy. Poświęćmy czas czynnościom porządkowym dziecka i pomóżmy mu lecz nie wyręczajmy.
Nie używać czynności sprzątania, jako kary za coś czego dziecko wcześniej nie wykonało.

Zasady pracy z dzieckiem

Dzieci w wieku przedszkolnym potrzebują uporządkowanego i systematycznego świata wokół siebie oraz konsekwentnego postępowania dorosłych. Przestrzeganie kilku zasad może ułatwić dziecku w utrzymaniu czystości i porządku wokół siebie.

Pokaż ! Pokażmy maluchowi prawidłowy sposób robienia porządków, czy to tylko na półce z zabawkami, czy też w jego pokoju. pamiętajmy, że dziecko uczy się czynności od otaczających je ludzi.
Pomóż !Nie zostawiajmy malucha samego z pierwszymi próbami utrzymania porządku.
Naucz ! Naucz dziecko, że porządki robi się dla siebie i innych dzieci, które będą się z nim bawiły. Dziecko musi wiedzieć, że nieposprzątane zabawki się niszczą, puzzle mogą się zgubić , klocki pomieszać i zabawa przestaje być przyjemna dla wszystkich.
Wymagaj !Jeżeli widzimy, że dziecko dobrze sobie radzi z wyuczonym i pokazanym przez nas zakresem czynności nie nakładajmy od razu na niego nowych obowiązków. Pozwólmy , aby utrwalone czynności stały się nawykiem, a nie przykrym obowiązkiem.
Pochwal !Zauważajmy i chwalmy każdy sukces dziecka w zakresie utrzymywania porządku, szczególnie wtedy, kiedy wcześniej nie chciało sprzątać, miało z tym kłopoty.

Jak zachęcić dziecko do sprzątania

Sama czynność sprzątania nie jest atrakcyjna dla nikogo, ponieważ jest monotonna i powtarzalna, szybko meczy nawet osoby dorosłe.

Niżej opisane metody należy dostosować indywidualnie dla każdego dziecka, ponieważ to co jednemu może się spodobać ,

to drugie może zniechęcić.

Postawmy się w roli osoby pomagającej, a nie tylko wymagającej. proste pytanie „ Pomóc ci w sprzątaniu” da dziecku poczucie bezpieczeństwa, że dorosły pragnie w tych czynnościach uczestniczyć, a nie tylko być obserwatorem i oceniającym poczynania dziecka.

W sposób przemyślany zarządzamy miejscem w pokoju dziecka .utrzymanie porządku w pokoju dziecka będzie łatwiejszego, jeśli uświadomimy dziecku, że każda rzecz w pokoju ma swoje miejsce.

Stawiamy oczekiwania zgodne z możliwościami dziecka. Nie możemy od razu wymagać , by cały pokój bezwzględnie lśnił czystością. naukę utrzymywania czystości przez dziecko rozpoczynajmy małymi etapami. najpierw możemy zaproponować i nauczyć dziecko utrzymywania porządku na półce z zabawkami. Tam metoda pozwala dziecku uczyć się panowania nad początkowo małą przestrzenią i stopniowo przechodzić do większej.

Chwalimy, jeśli dziecko faktycznie utrzymuje porządek w wyznaczonych miejscach. Pozytywna motywacja działa lepiej, niż wytykanie niedociągnięć.

Pozwalamy dziecku odczuć skutki bałaganiarstwa. Nie wyręczamy dziecko w poszukiwaniu zaginionych klocków lub zabawek, pozwalamy, by dziecko samo pomęczyło się trochę przy szukaniu.

Najbardziej opornym dzieciom stawiamy ultimatum: „ Jeżeli nie będziesz sprzątał zabawek, spakuję wszystkie i wyniosę do piwnicy lub oddam innym dzieciom” . Takie stwierdzenie wymaga jednak nie lada konsekwencji, ponieważ takie ultimatum MUSIMY wprowadzić w czyn ! Tylko takie postępowanie rodzica nauczyć dziecko, że musi sprzątać , by nie ubywało jego ukochanych rzeczy i zabawek.

Próbujemy rozwiązać problem z humorem.Jeśli dziecko jest już na tyle duże, żeby zrozumieć nasze zachowanie możemy wziąć np. zabawkę i w jej imieniu podziękować dziecku za jej sprzątnięcie.

Nagradzamy dziecko, gdy pomaga nam w porządkach. Miło będzie dziecku, uczestniczącemu w domowych porządkach usłyszeć podziękowanie od rodzica, jak bardzo mu pomogło i o ile trudniej byloby nam sobie z tym poradzić , gdyby nie jego pomoc.

Raz w tygodniu przypominamy dziecku, że sprzątanie nie musi być monotonne i nudne, proponując mu zabawę , która będzie polegała na tym, że sami posprzątamy pokój dziecka w jego obecności, a czynność tę wzbogacimy o rozmowę z dzieckiem lub zabawne komentarze do wykonywanych czynności.

Idziemy z dzieckiem na szybkie zakupy. Niech samo wybierze pudełka lub kosze do przechowywania swoich rzeczy i zabawek. Po powrocie do domu wspólnie ułóżcie w nich przedmioty w ustalone pojemniki, żeby dziecko wiedziało, że są one przeznaczone do tego celu.

Wykorzystano materiały zawarte w „ Doradcy nauczyciela przedszkola „ – M. Broniszewska – Waszkiewicz „ Ujarzmić małego bałaganiarza” oraz E. Karczewska „kształtowanie czynności samoobsługowych, nawyków higienicznych i kulturalnych 2.5. Propozycja kształcenia umiejętności : dziecko utrzymuje porządek w swoim otoczeniu” .