W okresie ciąży znaczne trudniej jest się leczyć. Nawet z najbardziej prozaiczną dolegliwością powinnyśmy udać się do lekarza. Sprawa jeszcze bardziej się komplikuje jeżeli chorujemy na jakąś chorobą przewlekłą taką jak niedoczynność tarczycy.
Rozpoznanie
W większości przypadków niedoczynność tarczycy rozpoznaje się poprzez badanie poziomu hormonu TSH (tyreotropowego) we krwi. Za poziom cechujący subkliniczną postać niedoczynności tarczycy uważa się TSH > 4,0 mIU/l (tej postaci niedoczynności nie towarzyszy spadek poziomu hormonu fT4). Jawną postać niedoczynności tarczycy stwierdza się kiedy poziom TSH jest wyższy niż 10 mIU/l. Wartości te odnoszą się do kobiet nie będących w ciąży, ponieważ stwierdzono, że w tym stanie już poziom powyżej 2,5 mIU/l w pierwszym trymestrze ciąży jest groźny. W kolejnych trymestrach ciąży dopuszczalny poziom hormonu tyreotropowego wynosi 3,0 mIU/l. Jawną niedoczynność tarczycy rozpoznaje się średnio u 0,5% ciężarnych, natomiast łagodniejszą postać subkliniczną u 2 – 3%. W tzw. grupie ryzyka są przede wszystkim kobiety z wolem, leczące się wcześniej „na tarczycę”, z wywiadem chorób tarczycy w rodzinie, z wywiadem chorób autoimmunologicznych u najbliższych krewnych, chorujących na choroby autoimmunologiczne (cukrzyca typu 1, niedokrwistość Addisona-Biermera, bielactwo), diagnozowanych z powodu niepłodności, po przebytych przedwczesnych porodach i poronieniach.
Leczenie
W celu leczenia niedoczynności podaje się hormon tarczycy – tyroksynę (T4). Teoretycznie leczenie powinno się rozpocząć od poziomu TSH powyżej 2,5 mIU/l. Nie jest to jednak tak oczywiste jakby się mogło wydawać. Nie ma zbyt licznych badań na temat podawania hormonów pacjentkom, u których stwierdzono graniczny poziom TSH, jednakże wyniki tych przeprowadzonych są bardzo różne. U niektórych pacjentek z granicznym poziomem TSH podawania hormonów znacznie wpłynęło na stan zdrowia i rozwój dziecka, a u niektórych w ogóle. W kwestii podawania lub nie podawania hormonów powstało wiele kontrowersji i różne towarzystwa naukowe przedstawiają na ten temat zgoła rozbieżne zdanie:
Towarzystwo Endokrynologiczne (Endocrine Society) zaleca podawanie hormonów tarczycy w ciąży już od poziomu TSH >2,5 mIU/l.
Amerykańskie Towarzystwo Tyreologiczne (ATA) – od poziomu TSH > 2,5 mIU/l pacjentkom, u których współistnieje podwyższony poziom przeciwciał aTPO (ponieważ ryzyko pogłębienia się zaburzeń jest wtedy większe), od poziomu TSH> 10 mIU/l wszystkim.
Amerykańskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (ACOG) nie zaleca takich działań aż to poziomu TSH >10 mIU/l.
Kobiety, które przed zajściem w ciążę chorowały na niedoczynnośc najczęściej będąc w ciązy muszą przyjmować podwójną dawkę hormonów. Przed zajściem w ciążę zaleca się też utrzymanie poziomu TSH poniżej 2,5 mIU/l. Pod koniec ciąży należy też uważać na poziom hormonu fT4, gdyż może to samo w sobie w sobie stanowić jednostkę chorobową (izolowana hipotyroksynemia) lub być objawem niedoczynności tarczycy. Jeżeli lekarz nie stwierdzi przeciwwskazań oprócz tyroksyny doustnie można zażywać też preparaty z jodem.
Dlaczego niedoczynność tarczycy w ciąży jest groźna
Nieleczona lub nieprawidłowo leczona niedoczynność tarczycy wiąże się ze zwiększoną częstotliwością występowania niepłodności u kobiet. Niedoczynność tarczycy w okresie ciąży zwiększa ryzyko poronienia, odklejenia łożyska, krwawienia poporodowego niedokrwistości, nadciśnienia ciążowego. Normalne funkcjonowanie tarczycy wywiera też bardzo Duzy wpływ na dziecko. Szczególnie istotny jest okres pierwszych 10-12 tygodni ciąży, ponieważ w tym okresie tarczyca płodu nie produkuje jeszcze hormonów, a jedynym ich źródłem są hormony tarczycy, które dziecko otrzymuje od matki. Mogą to być zarówno fizjologiczne wytwarzane hormony przez zdrową tarczycę matki jak również podawana w tabletkach. Istotny jest również fakt, że w tym okresie dochodzi do organogenezy, czyli powstawania ważnych dla dziecka narządów w tym ośrodkowego układu nerwowego. Obecność prawidłowego stężenia hormonów tarczycy od matki jest dla dziecka w tym okresie niezbędna. W następnych okresach ciąży i rozwoju płodu tarczyca płodu stopniowo zaczyna się rozwijać i produkować własne hormony, jednakże aż do samego porodu udział hormonów tarczycy od matki jest nadal niezbędny. Nieleczona lub nieprawidłowo leczona niedoczynność tarczycy u kobiety w ciąży może w efekcie prowadzić do licznych powikłań w rozwoju dziecka. Ilość i ciężkość tych powikłań jest uzależniona od stopnia niedoboru hormonów tarczycy oraz czasu trwania tych niedoborów. Do powikłań tego typu należą: przedwczesny poród, niska masa urodzeniowa, noworodkowy zespół zaburzeń oddechowych, zwiększone ryzyko zgonu płodu i noworodka. W przypadku dzieci matek z niedoczynnością tarczycy w ciąży częściej stwierdza się zaburzenia rozwoju neuropsychologicznego, obniżenie ilorazu inteligencji oraz przyszłych możliwości edukacyjnych dziecka.
