W okresie ciąży w organizmie kobiety dochodzi do wielu burzliwych przemian. Całe ciało się zmienia i przygotowuje do nowej roli czemu czasem towarzyszą nieprzyjemne dolegliwości. Jedną z wielu chorób na jakie szczególnie narażone są ciężarne jest cukrzyca. Jej szczególny typ czyli cukrzyca ciężarnych ustępuje zupełnie po porodzie.
Przyczyny cukrzycy ciężarnych
Cukrzyca ciężarnych jest czasowym zaburzeniem endokrynologicznym. Główną przyczyną cukrzycy ciążowej są zmiany hormonalne związane z ciążą. Hormony wydzielane przez łożysko mogą wywoływać insulinooporność, czyli obniżoną wrażliwość na insulinę. Co więcej w ciąży zwiększona zostaje produkcja glukozy przez wątrobę, a trzustka nie jest w stanie zaspokoić zwiększonego zapotrzebowania na insulinę. Wtedy rozwija się cukrzyca ciążowa, występująca przeważnie w ostatnim trymestrze ciąży. Rozpoznaje się ją na podstawie podwyższonego stężenia glukozy we krwi (hiperglikemii). Czasami cukier pojawia się również w moczu. Cukrzyca ciążowa pojawia się u kobiet, które nigdy nie chorowały na cukrzycę i ustępuje całkowicie po urodzeniu dziecka.
Objawy
Najczęstszym objawem cukrzycy w ciąży jest wielomocz, czyli częste oddawanie moczu. Często dochodzi do wydalenia nawet 3 litrów moczu na dobę. Dzieje się tak dlatego, że glukoza to substancja osmotycznie czynna, zatrzymuje wodę i wiąże ją ze sobą. Często występuje również tzw. cukromocz, czyli wydalanie glukozy wraz z moczem. Częste oddawanie moczu sprawia, że ciężarne cierpiące na cukrzycę ciążową odczuwają zwiększone pragnienie. Jednym z objawów cukrzycy w ciąży jest więc częste spożywanie napojów, wody. Kolejny objaw cukrzycy to napady głodu. Wynikają one z tego, że z braku insuliny, glukoza znajdująca się we krwi nie może przedostać się do tkanek, w których zostałaby zużyta. Organizm zatem, pomimo normalnej lub nawet zwiększonej potrzeby jedzenia, odczuwa głód. Niemożność wykorzystania spożytego pokarmu dla zaspokajania procesów życiowych sprawia, że ciężarne cierpiące na tę dolegliwość odczuwają senność, zmęczenie, a także spadek masy ciała. Kolejny objaw cukrzycy ciężarnych to także nagły przyrost wagi ciała w ciąży i nieproporcjonalnie duży wzrost płodu w stosunku do stopnia zaawansowania ciąży.
Zagrożenia dla matki i dziecka
Cukrzyca w ciąży stanowi zagrożenie dla matki i dziecka. U 30-50% kobiet z cukrzycą ciążową w ciągu najbliższych 15 lat najczęściej rozwija się cukrzyca typu 2. Cukrzyca w ciąży grozi też przedwczesnym porodem, rozwojem stanu przedrzucawkowego i zwiększa prawdopodobieństwo konieczności wykonania cesarskiego cięcia. Dla płodu cukrzyca może mieć negatywne skutki, np. powodować zaburzenia rozwojowe (układu nerwowego i serca), śmierć wewnątrzmaciczną płodu lub makrosomię (nadmierny rozwój dziecka w łonie matki). Waga ciała noworodka przekraczająca normę jest spowodowana tym, że insulina działa na płód jak hormon wzrostu. Z powodu dużej masy ciała noworodka poród często musi się odbyć metodą cesarskiego cięcia, by uniknąć ryzyka urazów okołoporodowych u noworodka (porażenia splotu ramiennego, uszkodzenia narządów wewnętrznych, itp.) czy dużych uszkodzeń dróg rodnych matki. Nadmiar moczu wydalanego przez płód w łonie matki może skutkować wielowodziem, co często prowadzi do zbyt wczesnego porodu. Duża hiperglikemia u kobiety ciężarnej często powoduje kwasicę u płodu.
Dieta przy cukrzycy ciążowej
Leczenie cukrzycy w ciąży powinno się zacząć zaraz po rozpoznaniu choroby. Metodami leczenia są dieta cukrzycowa oraz w przypadku niepowodzenia – stosowanie insuliny. Dzienny bilans kaloryczny ciężarnej cierpiącej na cukrzycę powinien wynosić od 1800 do 2200 kcal. Dobową dawkę kaloryczną można wyliczyć na podstawie masy ciała sprzed ciąży, na każdy kilogram wagi przypada ok. 35 kcal. Ilość ta powinna być rozłożona na 5-6 posiłków jedzonych o stałych porach. Przy cukrzycy ciążowej ważne jest, by unikać dużych wahań stężenia glukozy we krwi, utrzymać stałą jej zawartość. Aby to osiągnąć należy zjadać kilka niewielkich posiłków, ale też spożywać produkty zawierające węglowodany złożone. Organizm trawi je i wchłania uwolniony z nich cukier powoli, nie powodując raptownego wzrostu stężenia glukozy we krwi. Zalecane produkty to: pieczywo z grubego przemiału i z dodatkiem otrębów, pieczywo chrupkie, ziemniaki, kasze, płatki owsiane i jęczmienne, ryż, makarony. Przy diecie cukrzycowej poleca się jedzenie warzyw, jednak trzeba być czujnym jeżeli chodzi o owoce i ich przetwory. Bardzo słodkie owoce takie jak: winogrona, banany, suszone daktyle i figi, rodzynki mogą zaszkodzić. Unikać też należy słodkich soków, syropów, wszelkich napojów słodzonych, słodkich jogurtów i serków, ciastek, czekolady, miodu, dżemów, lodów itp. Ważne jest też spożycie białka. Powinnaś je jadać przede wszystkim w postaci chudych mięs (drób, ryby, chuda cielęcina) oraz mleka i niesłodzonych, niskotłuszczowych przetworów mlecznych. Tłuszcze powinny stanowić nie więcej niż 30 proc diety chorej na cukrzycę. Warto zastępować tłuszcze zwierzęce roślinnymi. Tłuste mięsa i wędliny, smalec, pełne mleko, tłuste twarogi, żółte sery, śmietanę i majonez należy wyeliminować z diety. Dania powinny być gotowane, duszone, pieczone lub grillowane a nie smażone.
