Konspekt zajęć, Stanisław Tarkowski
Temat: „W pustyni i w puszczy” – charakterystyka postaci Stasia Tarkowskiego.
Cele:
Uczeń:
wie, czym jest charakterystyka postaci,
zna treść lektury „W pustyni i w puszczy” Henryka Sienkiewicza,
potrafi dokonać oceny postępowania bohaterów,
poznaje plan charakterystyki i potrafi samodzielnie napisać charakterystykę postaci literackiej,
umiejętnie wyszukuje w tekście fragmenty ukazujące cechy postaci.
Metody pracy:
burza mózgów,
praca w grupach,
pogadanka,
heureza,
praca z tekstem.
Formy pracy:
praca zbiorowa,
praca indywidualna,
praca w grupach.
Środki dydaktyczne:
– podręcznik, powieść „W pustyni i w puszczy” Henryka Sienkiewicza.
Przebieg zajęć:
1. Czynności organizacyjno-porządkowe.
2. Nauczyciel wita się z uczniami, sprawdzenie listy obecności.
3. Zapisanie tematu lekcji.
4. Faza przygotowawcza wprowadzająca w temat lekcji: Nauczyciel prosi uczniów, żeby postarali się wyobrazić sobie, że muszą opisać rodzicom swojego nowego kolegę. Jakie podasz im informacje? (Burza mózgów – nauczyciel zapisuje na tablicy propozycje odpowiedzi; przykładowe wypowiedzi: imię i nazwisko, wygląd, podstawowe cechy charakteru, wady, zalety).
5. Nauczyciel prosi jednego z uczniów o głośne odczytanie fragmentu powieści „W pustyni i w puszczy” opowiadającego o przygodzie bohaterów w lesie (K. Grajewska, E. Wower, Oglądam świat. Język polski 5. Podręcznik do kształcenia literackiego, Wydawnictwo Arka, Poznań 2000, s. 26-28). Pozostali uczniowie indywidualnie czytają tekst w myślach.
6. Po zakończeniu lektury tekstu nauczyciel prosi uczniów, aby opowiedzieli o poznanej przygodzie Stasia i Nel.
7. Próba charakterystyki głównych bohaterów. Nauczyciel zadaje pytania, które naprowadzą uczniów na prawidłowe odpowiedzi, np. Czy odsłuchany fragment pozwala Ci dokonać pełnej charakterystyki Stasia?
8. Próba określenia jakie wydarzenia i w jaki sposób wpłynęły na zachowanie Stasia.
9. Uczniowie próbują wybrać najwłaściwsze przymiotniki opisujące bohatera powieści „W pustyni i w puszczy”. Przykładowy zestaw odpowiednich określeń: troskliwy, opiekuńczy, odpowiedzialny, a także: martwi się o siostrę, w pełni przyjmuje rolę starszego brata, bierze odpowiedzialność za Nel, inteligentny, mądry, rozsądny, doskonale potrafi analizować sytuację i szacować swoje szanse, zdaje sobie sprawę z powagi sytuacji, zachowuje się niczym wprawny myśliwy – doskonale poluje, potrafi bezszelestnie poruszać się w puszczy, przyzwyczajony do niebezpieczeństwa, opanowany, potrafi zachować zimną krew i spokój, zahartowany, odważny.
10. Nauczyciel prosi uczniów, aby spróbowali dokonać oceny, czy każda z cech została wprost wyrażona w analizowanym tekście, czy uczniowie musieli wnioskować z lektury tekstu. Jeżeli cechy są bezpośrednio wyrażone w tekście, wówczas prosi uczniów o wskazanie określonego fragmentu.
11. Nauczyciel dzieli uczniów na 7 grup. Każda z grup dostaje do wykonania zadanie opisania Stasia popierając swoje wypowiedzi odpowiednimi cytatami z powieści (na poprzedniej lekcji nauczyciel zwrócił uwagę uczniów, aby znaleźli odpowiednie fragmenty w lekturze).
Grupa 1: wygląd zewnętrzny, cechy fizyczne
Grupa 2: cechy usposobienia
Grupa 3: Staś jako Polak
Grupa 4: Staś jako uczeń
Grupa 5: Staś jako syn
Grupa 6: Staś jako opiekun i towarzysz Nel
Grupa 7: Staś jako towarzysz Kalego i Mei
12. Uczniowie pracują w grupach.
13. Po określonym czasie uczniowie odczytują efekty swojej pracy wspomagając się schematem:
I. Przedstawienie postaci.
II. Wygląd zewnętrzny, cechy fizyczne.
III. Cechy charakteru:
a) zalety
b) wady
IV. Stosunek postaci do otoczenia i odwrotnie.
V. Własne zdanie o bohaterze.
14. Ocena pracy i zaangażowania uczniów.
15. Podsumowanie lekcji.
16. Praca domowa. Uczniowie mają za zadanie napisać charakterystykę Stasia Tarkowskiego.
