ROZWÓJ MOWY DZIECKA
Rozwój mowy nie u wszystkich dzieci przebiega jednakowo. U jednych następuje to szybciej i zaczynają one mówić wcześniej, u innych znów wolniej, co przejawia się późniejszymi początkami mowy i wolniejszym przyswajaniem sobie trudniejszych głosek.
Najwcześniej dziecko zaczyna wymawiać samogłoski a, o, u, i. następnie pojawiają się y, e, ą, ę, przy czym w okresie początkowym bywają one zastępowane przez głoski łatwiejsze: zamiast y dziecko może wymawiać
i, zamiast e- a, zamiast ę- em lub eł i zamiast ą- om lub oł.
Ze spółgłosek pierwsze pojawiają się w mowie dziecka: p, p’ (pi), b, b’ (bi), m, m’ (mi), f, f’ (fi), w, w’ (wi), t, d, n, ń, l, ł, h, h’ (hi) oraz ś, ć, ź, dź. Artykulacja ich jest łatwa i dziecko trzyletnie powinno je wymawiać prawidłowo. Nieco trudniejsze spółgłoski: k, g w początkowym okresie mogą być zastępowane przez t, d, czyli spółgłoski wytwarzane za pomocą przedniej części języka. Biorąca udział w wytwarzaniu k, g tylna część języka najprawdopodobniej jest mniej sprawna niż przednia i środkowa wyćwiczone przez czynność połykania oraz żucie.
W czwartym roku życia większość dzieci wymawia spółgłoski k, k’ (ki), g, g’ (gi) oraz s, z, c, dz poprawnie.
Spółgłoski sz, ż, cz, dż oraz r pojawiają się najpóźniej, bo około piątego lub szóstego roku życia i wymowa ich często sprawia dzieciom kłopot. Spółgłoski te często bywają zastępowane przez s, z, c, dz lub przez ś, ź, ć, dź,
a czasami wszystkie trzy szeregi są ze sobą mylone.
Dzieci do około 7 roku życia powinny w prawidłowy sposób realizować wszystkie trudne głoski, czyli sz, ż, cz, dż, r.
O opóźnieniu rozwoju mowy zdaniem H. Spionek mogą świadczyć:
– późniejsze pojawienie się gaworzenia (norma ok. 6 miesiąca);
– późniejsze pojawienie się pierwszych słów (norma: koniec 1 roku życia);
– ubóstwo słownika (norma: dwulatek powinien wymawiać ok. 300 słów);
– późniejsze pojawienie się zdań prostych i złożonych (norma: 2 rok życia zdania proste, 3 rok zdania złożone);
– zbyt długo utrzymująca się swoista mowa dziecięca.
Bibliografia:
Antos D., G. Demel, I. Styczek, Jak usuwać seplenienie i inne wady wymowy,
Demel G., Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola,
Kaczmarek L., Kształtowanie się mowy dziecka,
Sawa, B., Dzieci z zaburzeniami mowy,
Skorek, E., M., Oblicza wad wymowy,
Spionek, H., Zaburzenia psychoruchowego rozwoju dziecka,
Styczek I., Logopedia.
Opracowała:
Marta Rychlewska-Bebak
